|
خطبه 190
« . . . ألزِمُوا الأَرضَ ، و اصبِرِوا عَلَى البَلاءِ ، وَ لاَتُحَرِّكُوا بِأيدِيكُم وَ سُيُوفِكم فِى هَوَى أَلسِنَتِكم ، وَ لاَتَستَعجِلُوا بِمَا لَم يُعَـجِّلْهُ اللهُ لَكُم.
فَإِنَّهُ مَن مَاتَ مِنكُم عَلى فِرَاشِهِ وَ هُو عَلى مَعرِفَةِ حَقِّ رَبِّهِ وَ حَقِّ رَسُولِهِ وَ أَهلِ بَيتِهِ مَاتَ شَهِيداً ، وَ وَقَعَ أَجرُهُ عَلَى اللهِ ، وَ اسْتَوْجَبَ ثَوَابَ مَا نَوَى مِن صَالِحِ عَمَلِهِ ، وَ قَامَتِ النِّـيَّةُ مَقَامَ إِصلاَتِهِ لِسَيفِهِ ، فَإِنَّ لِكُلِّ شَىء مُدَّةً وَ أَجَلاً. »
بر جاى خود استوار بوده ( بدون اجازه و حساب از اقدام به نبرد خوددارى كنيد )، در برابر بلاها و مشكلات، پايدار باشيد، شمشيرهايتان را در راه هوى و هوس و سخنانى كه از زبانتان سر مى د به كار نيندازيد و دربارهي آنچه خداوند، شتاب و عجله را نسبت به آن روا نداشته، شتاب نكنيد;
زيرا كسى كه از شما در بستر خود بميرد، اما آنچنانكه شايسته است خدا و پيامبر و اهل بيتش را كه ( مسئول مقام امامت و جانشينى پيامبرند ) شناخته باشد، شهيد از دنيا رفته است و پاداش او بر خداست و از ثواب كارهاى شايستهاى كه قصد انجام آن را داشته، برخوردار خواهد بود و نيتش جايگزين شمشير زدن براى خدا و جان باختن در راه اوست.
پس ـ توجه داشته باشيد ـ هر چيز را وقت مشخص و هر كارى را سرانجامى است.
علامه قندوزى در « ينابيع المودة ــ باب 74 ــ » اين فراز از خطبه « نهج البلاغه » را ضمن ديگر فرازهاى « نهج البلاغه » كه مربوط به حضرت مهدى(ع) است ايراد نموده و بدين ترتيب اعتراف مىكند كه امام اميرالمؤمنين(ع) با ايراد اين كلمات قدسيه، پيشگويى از حضرت مهدى(ع) نموده و مردم را به وظيفهي خود در فراز و نشيبهاى زندگى و هنگام غيبت آن حضرت هشدار مىدهد كه مبادا از روى هواى نفس و بدون در نظر گرفتن مصالح اسلامى، از روى احساسات اقدام به جنگ و شمشير زدن كنند و به خيال رسيدن به مقام شهادت، خود و ديگران را به خطر اندازند.
ضمناً اميرالمؤمنين(ع) در اين فرمايش نظر مردم را به يك نكته بسيار ارزنده معطوف داشته و خاطرنشان مىكند كه نايل گرديدن به فيض اعلاى شهادت، تنها به رفتن در ميدان جنگ و كشته شدن با سلاحهاى مورد استفاده در جنگ نيست تا پيران، زنان، مسئولان ديگر وظائف و افراد ناتوان و معذور از رفتن به ميدانهاى جنگ براى رسيدن به فيض عظماى شهادت، محروم و دچار حسرت شوند.
بلكه اينگونه افراد، يا افراد سالم و توانمندى كه نقشهاى گوناگون حياتى و ارزشمند در جامعه اسلامى دارند، اگر وظيفه خداشناسى، پيامبر شناسى و امامشناسى را در حدّ خود انجام داده، و عملا به لوازم آن پايبند باشند، هر چند كه در بستر آرام و در كنار زن و فرزند هم بميرند، شهيد از دنيا رفته و به پاس وظيفهشناسى از پاداش مقام شهادت برخوردار خواهند بود.
بديهى است كسانى كه انواع مسئوليتهاى علمى، اجتماعى و شرعى را به عهده دارند، يا با قلم و بيان، با طرح و نقشه، با كمك هاى مادى و تشويق نيروهاى اعزامى، از دور و نزديك جبهههاى جنگ بر عليه كفر و استعمار را تقويت و عرصه را بر دشمن تنگ مىكنند; يا از همين طرق به ترويج اسلام و تضعيف دشمنان در محيطهاى غير جبهه جنگ مىپردازند و از صرف امكانات مادى و معنوى خود در اين باره دريغ نميورزند همه و همه مصداق واقعى و نمونه فرمايش امام اميرالمؤمنين(ع) قلمداد شوند و هر چند كه در بستر خواب از دنيا بروند برخوردار از مقام شهيد خواهند بود.
و هر آن كس كه در وظايف خداشناسى، پيامبر شناسى و امام شناسى، يا گردن نهادن به لوازم آن تقصير كند و از روى هوى و هوس و به طمع سود مادى يا شهرت، در ميدان جنگ هم كه شركت كند و كشته شود، شهيد مورد نظر و گواهى قرآن و اسلام نخواهد بود.
آرى، نمونه آن خوارج و افراد لشكر عمر سعد در كربلا بودند، كه صدها نفر از آنها در ميدان جنگ كشته شدند در حالي كه امامهاى برحق خود را نشناخته، يا شناخته بودند و با جبههگيرى شمشير بر روى آنان كشيدند.
چنانچه نمونهي آن در حال حاضر رو در رويى و جنگ گروهى از مردم عراق عليه ايران است كه به خاطر مطامع و منويات شوم دشمنان اسلام، دو كشور مسلماننشين را به خاك و خون كشيدند.
بنابراين عراقيان بيشمارى كه با شركت اختيارى در اين غائله جان خود را از دست دادند، نه تنها نمىتوان نام شهيد بر آنها نهاد، كه با قيام مسلحانه عليه مسلمانان، مفسد فى الارض و عامل بزرگترين جنايت بوده و خود و اربابانشان در پيشگاه خداو خلقْ روسياه ، و گرفتار كيفر آن همه تجاوزات و كشتارها و زيانهاى مادى و معنوى خواهند بود.
به طور خلاصه امام(ع) با ايراد اين سخن، سرعت فرا رسيدن قيامت را بدانچه رخ داده و به وقوع پيوسته تشبيه نموده و آن گاه اين مطلب را با حرف « قد »، كه به اصطلاح بيانگر تحقيق است، تأكيد نموده و ميگويد:
چنان است كه نشانههاى آن ( قيامت ) مثل ظهور دجّـال، ظهور مهدى و عيسى عليهماالسّـلام ، و جز اينها ( ديگر چيزهاى حتمى الوقوع ) لباس وجود پوشيده.
ابن ميثم پيرامون جمله « وَ لاَتُحرِّكُوا بِأيدِيكُم وَ سُيُوفِكم فِى هَوَى أَلسِنَتِكم » نوشته است:
اين سخن نهى از جهاد بدون فرمان يكى از امامان ( معصوم ) پس از اميرمؤمنان است كه از فرزندان حضرتش مىباشند و اين به هنگامى خواهد بود كه كسى از آن امامان به منظور برقرارى حكومت حقّ به پا نخواسته باشد; چه اينگونه حركتها و جنبشها جز با اجازهي امام وقت جايز نخواهد بود . . . .
منبع:
مهدى منتظر در نهجالبلاغه
|
