|
منشأ تعبير آخرين دولت
اين تعبير در كلمات نوراني معصومان (ع) وجود دارد. امام باقر (ع) ميفرمايند:
دولتنا آخر الدول. دولت ما آخرين دولت است. سپس در پايان كلام خويش ميفرمايند: و هو قول الله عز و جل « و العاقبه للمتقين » اين همان سخن خداوند است كه ميفرمايد: عاقبت از آن پرهيزكاران است. همچنين روايت شده كه امام صادق (ع) در بسياري از اوقات اين شعر را زمزمه ميكردند كه : " لكل اناس دوله يرقبونها و دولتنا في آخر الدهر تظهر " هر مردمي را دولتي است كه منتظر آن هستند و دولت ما در پايان روزگار آشكار ميشود." در پارهاي از روايات، اين حقيقت با عبارت « عاقبت از آن ما خواهد بود » آمده و آيهي شريفه « و العاقبه للمتقين » به همين حقيقت تفسير شده است، اين مسئله را در كلام امام باقر (ع) كه در آغاز سخن نقل كرديم، به وضوح ميبينيم. امام حسن (ع) نيز اين حقيقت را ياد كردهاند و امام علي (ع) آن را تأييد نمودهاند.
بنسيرين ميگويد: از تني چند از بزرگان بصره شنيدم كه گفتند: عليبنابيطالب (ع) پس از جنگ جمل ناخوش گرديد و نتوانست در نمازجمعه شركت كند؛ لذا به فرزندش حسن (ع) فرمود: تو برو و نماز جمعه را با مردم بخوان.
حسن (ع) به مسجد آمد و بر فراز منبر رفت. او ابتدا حمد و ثناي الهي را به جاي آورد، شهادتين گفت، بر رسول خدا درود و صلوات فرستاد و فرمود: «اي مردم! خداوند، نبوّت را در ميان ما قرار داد و ما را بر خلق خويش برگزيد و مقدم داشت و كتاب و وحي خود را بر ما فرو فرستاد. به خدا قسم كه هر كس چيزي از حق ما كم گذارد، خداوند در دنيا و آخرت از حق او بكاهد و هيچ دولتي ضدّ ما نباشد؛ مگر اينكه عاقبت از آن ما باشد.
آنگاه اين آيه را خواند كه: « و لتعلمن نباه بعد حين » و قطعاً پس از چندي خبر آن را خواهيد دانست. در اين كلام، امام حسن (ع) با بيان اين جمله كه عاقبت از آن ماست، به اين حقيقت توجه ميدهند كه دولت اهلبيت، دولت آينده است. جالب اين كه امام علي (ع) سخنان فرزندشان را ميشنيدند. پس از اتمام مراسم نماز و بازگشت امام حسن (ع)، امام (ع) به او نگاهي كرد و بياختيار، اشكهايش بر گونههايش جاري شد و از فرزندش خواست كه نزديك آيد و ميان چشمانش را بوسيد و اين آيه را خواند كه: « ذريه بعضها من بعض و الله سميع عليم »
فرزنداني بودند، برخي از نسل برخي ديگر پديد آمده و خدا شنوا و داناست. اين برخورد علي (ع) حكايت از تأييد سخن امام حسن (ع) دارد. همچنين نقل شده كه در خطبهي ديگري نيز امام حسن (ع) همين جملات را دربارهي دولت اهلبيت بيان كردند.
از امام باقر (ع) نيز نقل شده كه ايشان دولتهاي ديگر را دولت حال ناميدهاند و دولت اهلبيت را (دولت آينده )
ابوبكر حضرمي ميگويد: وقتي امام باقر (ع) را نزد هشام در شام بردند، هشام، اهلبيت (ع) را به تفرقهافكني متهم ساخت و بدين وسيله امام را بسيار توبيخ كرد. به دنبال وي حاضران مجلس نيز به نكوهش امام (ع) پرداختند. وقتي آنان خاموش شدند، امام باقر (ع) برخاست و فرمود: ايها الناس، اين تذهبون؟ او اين يرادبكم؟ بنا هدي الله اولكم و بنايختم آخركم. فان يكن لكم ملك معجل فان لنا ملكا موجلا. اي مردم به كجا ميرويد؟ و شما را به كجا ميبرند؟ به وسيلهي ما بود كه خداوند پيشينيان شما را هدايت كرد و هدايت آيندگان شما نيز به وسيلهي ما انجام ميشود. اگر شما سلطنت اكنون را داريد، حكومت ما حكومت آينده است.
از آنچه تاكنون نقل كرديم، به خوبي روشن ميشود كه اهلبيت (ع) از دولت حضرت مهدي (عج) به عنوان آخرين دولت ياد كردهاند. اكنون دو سؤال مطرح است: نخست، آخرين دولت بودن به چه معناست؟ و دوم، علت آخرين دولت بودن حضرت مهدي (عج) چيست؟ پس با دو پرسش روبهرو هستيم: يكي تفسير آخرين دولت و ديگري تعليل آخرين بودن.
منبع:
مقاله تحقيقاتي دانشگاه تهران
|
