ح: كنشگران

فرانسه:
در پي‌ريزي انقلاب فرانسه اقليت كوچكي از اشراف و روشنفكران درگير بودند. اساساً انقلاب فرانسه را انقلاب طبقه‌ي متوسط مي‌نامند كه در آن قشر « بورژوا » نقش اصلي را داشتند. البته در مراحل پاياني انقلاب، مردم شهر پاريس در درگيري‌هاي خياباني نقش داشتند.
روسيه:
شكل‌گيري انقلاب روسيه با اعتصاب كارگران تعدادي از كارخانه‌ها آغاز شد و با گسترش ناآرامي‌ها، نظاميان ناراضي بالاخص در پادگان پتروگراد وارد صحنه شدند. كارگران و دهقانان نيز در تحولات فوريه و اكتبر نقش جدي داشتند. مسكو و سن‌پترزبورگ، دو حوزه‌ي اصلي انقلاب اكتبر 1917 بودند. حزب بلشويك و احزاب سوسياليست و منشويك‌ها نيز نقش برجسته‌اي در حوادث فوريه تا اكتبر داشتند.
ايران:
پس از اعتراضات امام خميني به سياست‌هاي شاه كه منجر به دستگيري ايشان شد، جرقه انقلاب در قم شكل گرفت. با به پا خاستن مردم ورامين و تهران، كه كشتار 15 خرداد 42 توسط رژيم را در پي داشت، دامنه‌ي انقلاب، شهرهاي ديگر را فرا گرفت. در سال‌هاي پاياني اگرچه مركز اصلي فعاليت‌هاي انقلاب، تهران بود ولي اغلب شهرهاي ايران در اين تحولات حضور داشتند. در طي انقلاب ايران، دانشگاهيان، مدارس، روحانيون، كارگران كارخانجات و كارمندان اغلب ادارات به جز ساواك و وابستگان رژيم، وارد صحنه شدند؛ به طوري كه با اعلام امام مبني بر ترك پادگان‌ها بسياري از سربازان نيز با فرار از پادگان‌ها به جمع انقلابيون پيوستند.

منبع: كتاب هنوز ادامه دارد