|
مناره ها
مناره يا منار
در لغت يعني جاي نور و روشنايي و در اصطلاح بنايي است بلند که
از قديم بر فراز ايوان اصلي مسجدها، زيارتگاهها و مدارس ديني
متداول بوده و از آن براي پرتوافکني و اذانگويي استفاده
ميشده است و اکنون با احتساب دو مناره رفيع مسجد گوهرشاد
دوازده مناره در بناهاي حوزه حرم حضرت اما مرضا (ع) موجود است.
در مجموعه قديمي آستان قدس رضوي دو مناره با اختلاف قدمت وجود
دارد : يکي در جنوب صحن انقلاب نزديک گنبد طلا و ديگري مقابل و
به قرينه آن در شمال صحن بالاي ايوان عباسي.
اين دو مناره به صورت منفرد تا قرن ششم ادامه داشته و از آن به
بعد ساختن مناره به صورت زوج معمول گرديد.بنابراين تاريخ بناي
مناره کنار گنبد به اوايل قرن ششم باز ميگردد که به جاي احداث
دو مناره کنار گنبد يک مناره ساخته شد.بعد از آن در دوره
افشاريه همزمان با طلاکاري ايوان اميرعليشير، مناره کنار گنبد
نيز مجدداً طلاکاري شد.
بلندي مناره کنار گنبد از سطح صحن انقلاب تا انتهاي آن 5/40
متر و محيط آن حدود 13 متر است.
ابتداي قسمت پايين گلدسته از سطح بام ايوان، آجرچيني شده و
بالاي آن با کاشي تزيين يافته است. از بالاي کاشي تا انتهاي
گلدسته با خشتهاي مطلا از نوع خشتهاي مطلاي گنبد پوشيده شده
است.زير مناره کتيبهاي به خط ثلث برجسته وجود دارد حاوي صلوات
بر پيامبر اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) ميباشد و در آخر آن
نوشته شده است :«کتيبه بهاءالدين محمد الخادم 1142 هجري و بعد
از آن آيه شريفه ان الله يمسک السموات و الارض ان تزولا» ديده
ميشود.
آيه شريفه :«انا فتحنا لک فتحا مبينا» نيز به خط بنايي درشت
زير کاشيکاري ساقه مناره نوشته شده است.گلدسته کنار گنبد که در
252 سال قبل طلاکاري شده بود طلاي آن به علت ضخامت کم (حدود 4
هزار ميليمتر) و تاثير عوامل طبيعي فرسوده و بدنما شده بود پس
از انقلاب اسلامي اقدام به بازسازي با خشتهاي مطلاي جديد شد.به
همين منظور پس از برچيده شدن خشتهاي مطلاي قديمي و فرسوده و
بتن ريزي روي سطح گلدسته مجدد ورقههاي مسي با روش الکتروليت
حدود 16 هزارم ميليمتر روکش طلا شد و بر روي گلدسته نصب
گرديد.بدينوسيله سطح گلدسته با حدود 145 متر مربع خشتهاي زرين
پوشش يافته است.
دومين مناره، روي ايوان عباسي در شمال صحن انقلاب است و از
آثار عهد نادري به شمار ميرود.در تاريخ آمده است نادرشاه
دستور داد گلدسته ديگري در مقابل گلدسته شاهرخي بسازند و
گلدستهها و ايوان امير عليشير نوابي در صحن انقلاب را طلا
کنند.استاد علي نقي مشهدي در مدت يک سال گلدسته جديد را ساخت و
طلاکاري کرد.
اين مناره نيز از نظر کاشي کاري و آجرچيني ساقه طلاکاري بالاي
آن به قرينه و همچون مناره کنار گنبد است.در کتيبه اين گلدسته
نيز صلوات بر معصومان (ع) بر خشتهاي زراندود و به خط ثلث نوشته
شده است.در آخر آن عبارت في ذيالقعده الحرام سنه 1145 و زير
آن به خط نستعليق عبارت عالي جناب سلاله السادات العظام امير
سيد احمد الحسيني سرکشيک و کلب عتبه عليه روضه رضويه محمدجعفر
خادم في شهر رضمان المبارک 1146 ديده ميشود.
|
